Bujisiz bir yanma sistemi: hava sıkıştırılır, ısınır, yakıt bu kızgın havayla buluşunca kendiliğinden patlar. Taşımacılığın ve sanayinin güç kaynağı böyle çalışır.
Benzinli motorların aksine dizel motorda kıvılcım üretecek buji yoktur. Yanma, sırasıyla dört aşamada gerçekleşen bir basınç ve sıcaklık zinciriyle sağlanır:
Silindire yalnızca temiz hava alınır, yakıt bu aşamada karışmaz.
Piston havayı yüksek oranda sıkıştırır; sıcaklık 500–700°C'ye çıkar.
Yüksek basınçlı enjektör, motorini kızgın havanın içine ince bir sis halinde püskürtür.
Yakıt sıcak havayla temas eder etmez kendiliğinden tutuşur; güç, pistonu aşağı iter.
Dizel yakıtının kalitesi ve performansı üç temel ölçütle tanımlanır — bunlar motorun çalışma sesinden yakıt tüketimine kadar her şeyi etkiler.
Yakıtın ne kadar hızlı ve düzgün tutuştuğunu gösterir. Sayı yükseldikçe motor daha sessiz ve titreşimsiz çalışır.
Düşük devirde yüksek tork üretir; bu yüzden ağır yük taşıyan araçlar dizeli tercih eder.
Benzinli motorlara kıyasla eşdeğer işte harcanan yakıt miktarı belirgin biçimde daha azdır.
Dizel yanması is (partikül madde) ve azot oksit (NOx) üretir. Modern dizel araçlar bu iki kirletici için ayrı ayrı çözüm kullanır: partikül filtresi ve AdBlue ile SCR sistemi.
Egzoz gazındaki is ve kurum parçacıklarını fiziksel olarak yakalar; belirli aralıklarla kendini yakarak temizler.
Egzoz hattına küçük miktarlarda püskürtülen, zehirli olmayan bir üre-su karışımıdır; ayrı bir depoda taşınır.
AdBlue ile tepkimeye giren azot oksitleri, zararsız azot gazı ve suya dönüştürür.